Obligaties worden vaak de “saaie” tegenhanger van aandelen genoemd, maar spelen een belangrijke rol in een gespreide portefeuille: over het algemeen minder volatiel, met een voorspelbaardere inkomstenstroom. In dit artikel lees je wat een obligatie precies is, wat het rendement bepaalt en hoe je erin kunt beleggen.
Wat is een obligatie?
Een obligatie is in de kern een lening. Koop je een obligatie, dan leen je geld uit aan de partij die de obligatie uitgeeft — een overheid of een bedrijf — in ruil voor periodieke rente (de zogeheten couponrente) en terugbetaling van het geleende bedrag op de afgesproken einddatum (de looptijd). Anders dan bij een aandeel word je geen eigenaar van het bedrijf; je bent simpelweg schuldeiser.
Staatsobligaties versus bedrijfsobligaties
Staatsobligaties worden uitgegeven door overheden om staatsuitgaven te financieren. Obligaties van financieel sterke landen (zoals Nederland of Duitsland) gelden als een van de veiligste beleggingscategorieën die er zijn, met een navenant lager rendement. Obligaties van landen met een zwakkere kredietwaardigheid bieden doorgaans een hoger rendement, maar met meer risico dat het land niet (volledig) aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen.
Bedrijfsobligaties worden uitgegeven door ondernemingen. Doorgaans risicovoller dan staatsobligaties van vergelijkbare looptijd — een bedrijf kan immers failliet gaan — en daarom met een hoger verwacht rendement als compensatie voor dat extra risico.
Wat bepaalt het rendement van een obligatie?
Kredietwaardigheid. Ratingbureaus beoordelen hoe waarschijnlijk het is dat een uitgevende partij aan haar verplichtingen kan voldoen. Hoe lager die kredietwaardigheid, hoe hoger het rendement dat beleggers eisen als compensatie voor het extra risico.
Looptijd. Obligaties met een langere looptijd bieden doorgaans een hoger rendement dan kortlopende obligaties, als compensatie voor de langere periode waarin je blootstaat aan renterisico en onzekerheid.
Het algemene renteniveau. Het rendement op nieuw uitgegeven obligaties beweegt mee met het beleid van centrale banken. Stijgt de marktrente, dan daalt doorgaans de koers van bestaande obligaties met een lagere couponrente (en omgekeerd) — een mechanisme dat belangrijk is als je een obligatie vóór de einddatum wilt verkopen.
Zelf obligaties kopen of via een fonds?
Individuele obligaties koop je via een broker, vaak met een relatief hoge minimale inleg per obligatie. Voor de meeste particuliere beleggers is een obligatiefonds of obligatie-ETF toegankelijker: daarmee beleg je met één aankoop gespreid over tientallen tot honderden obligaties, tegen doorgaans lage kosten en zonder dat je zelf individuele leningen hoeft te beoordelen. Zie ook: beleggen in fondsen voor meer over hoe fondsen en ETF’s werken.
Obligaties in je portefeuille
Obligaties worden vaak toegevoegd aan een portefeuille om het totale risico te dempen: ze bewegen doorgaans minder heftig dan aandelen en kunnen in tijden van dalende aandelenmarkten juist stabiliteit bieden. Hoeveel obligaties verstandig zijn, hangt sterk af van je beleggingshorizon en risicobereidheid — hoe korter je horizon, hoe groter doorgaans de rol die obligaties (of ander laagrisicovermogen) in je portefeuille spelen. Voor de basisbegrippen rond obligaties, zoals couponrente en kredietwaardigheid, zie het woordenboek voor beleggers. Meer over andere beleggingsvormen vind je op de Beleggingsinstrumenten-pagina.
